Í bók Þórarins Þórarinssonar fyrrum skólastjóra á Eiðum ?Horft til liðinna stunda? kennir ýmissa grasa.
Hann segir þar meðal annars frá jólum í Þýskalandi er hann var þar við framhaldsnám
við Marburgarháskóla, sem var frægur skóli á mörgum sviðum. Á árunum kringum 1930 stunduðu þar nám um 15 þúsund stúdentar frá ýmsum löndum.
Íbúar bæjarins voru um 20.000, líkt og í Reykjavík á þeim tíma. Marburg sem stóð við Lahnfljót var því sannkallaður stúdentabær.

Í grein bókar sinnar sem ber heitið ?Landar vinna til verðlauna? segir hann: ?Haustið 1929 héldu þrír ungir guðfræðingar, íslenskir til framhaldsnáms við þennan fornfræga háskóla. Voru það þeir Jón Auðuns frá Ísafirði, síðar dómprófastur í Reykjavík, Kristinn Stefánsson frá Brúnastöðum í Fljótum, seinna fríkirkjuprestur í Hafnarfirði og áfengisráðunautur ríkisins og sá er þessar minningar rifjar hér upp.?
Þeir skólabræður höfðu fyrir sið að hittast um veturinn einu sinni í viku og ?fá sér lomberslag.?

Þeir hafa greinilega allir verið söngmenn góðir en Þórarinn þó einna best að sér í tónlistinni eins og hann átti kyn til. Eftir lomberspilið áttu þeir því til að taka lagið saman, eða eina ?söngrispu? eins og Þórarinn orðar það. Sungu þríraddað og vöktu heilmikla athygli.

Þórarinn segir: ?Jón söng þá lagið, en hann hafði góða tenórrödd, Kristinn bassann, mjúkan og djúpan og svo sá er gaf tóninn og þessar minningar rifjar upp, söng þá gjarnan svokallaðan prímóbassa, eins konar sambland af öðrum tenór og fyrsta bassa, var röddin miðuð við að tengja hinar saman.?



Er leið að jólum buðu prófastshjón Marborgarstiftis þeim félögum ásamt mörgum öðrum stúdentum til jólafagnaðar á heimili sínu. Þar var mikil gleði, gnægð veitinga og mikil stemning. Þýskir jólasálmar hljómuðu fagurlega lengi vel. Þá kveður prófastur sér hljóðs og mælist til þess að hver þjóð syngi á sinni tungu eitt algengt heima-jólalag. Nú vandaðist málið hjá Íslendingum er röðin kom að þeim. Flest okkar jólalög eru af erlendum uppruna og þeim datt ekkert í hug sem væri al-íslenskt.
Þá fær íslenski söngstjórinn nokkurs konar hugljómun. Hann segir við hina:

?Jæja strákar, hér skilur okkur enginn og þess vegna er sama hvað við syngjum. Við skulum syngja eitthvað sem við getum sungið vel og því skulum við bara syngja Í birkilaut hvíldi ég bakkanum á, þríraddað, hægt og hátíðlega, allt kvæðið. Enginn tími var til að andmæla og þeir félagar hefja sönginn og leggja sig alla fram. Vafasamt verður að telja að þetta, annars ágæta lag eftir Ísólf Pálsson, hafi verið sungið með meiri andakt í annan tíma.

Söngnum var ekki fyrr lokið en lófatak kvað við um alla sali, og þegar Íslendingarnir kvöddu voru þeim afhent sérstök verðlaun fyrir ágætan söng og frábært jólalag.?

Vísast hefur ofurlítið samviskubit nagað söngstjórann, því að lokum segir hann: ?að mikið létti á slæmri samvisku þess er uppástunguna átti, er hann las það löngu síðar í minningabók Páls Ísólfssonar, að faðir hans hefði upphaflega samið þetta lag sem sálmalag.?

Lítum nú heim til Íslands. Austur á Fljótsdal bjó sveitungi Þórarins, Rögnvaldur Erlingsson f. 1917. Hann tekur sig til og gerir texta við lag Ísólfs með hliðsjón af sögu Þórarins. Jólasálmur þessi var frumfluttur í Valþjófsstaðarkirkju á jóladag 1989 þar sem Rögnvaldur var viðstaddur.

Ekki er þar með sagan öll. Efni þetta benti á og sendi til úrvinnslu Helga Jóna Þorkelsdóttir á Egilsstöðum, sem er tengdadóttir Þórarins og vinnur í heimsóknarhóp Egilsstaðakirkju. Á aðventuhátíð í sjúkrahúsinu á Egilsstöðum árið 1997 söng kór eldri borgara þar þennan sálm og hún las útdrátt úr sögu Þórarins.
Þar var Rögnvaldur viðstaddur en andaðist skömmu síðar.

Ævintýrinu um íslenska jólasálminn lýkur á óvæntan og skemmtilegan hátt. Þórhildur Jónasdóttir ekkja Rögnvaldar greinir frá því að sonur þeirra, Þórarinn Rögnvaldsson hafi samið - lag - við sálminn og núorðið syngur fjölskyldan oftar það lag við textann.
Segja má að saga þessa al-íslenska jólasálms hafi farið nokkrar krókaleiðir.

Þórhildur hefur góðfúslega leyft að jólasálmurinn, texti og lag fái inngöngu í möppu Ellimálanefndar Þjóðkirkjunnar. Enn er tími til að æfa hann fyrir næstu jól. Hver veit nema hann nái að hljóma í öllum fjórðungum landsins nú í ár eða bara einhvern tíma í framtíðinni.

---

Frelsarans hátíð

Er frelsarans hátíð vér fögnum í dag,
í friði öll náttúran blundar.
Og huga vorn leiðir hið hljómfagra lag
til helgustu fæðingarstundar.

Þá fæddist í jötu í fátækt og nauð
vor frelsari og algóði hirðir.
sem gaf okkur líf sitt og allan þann auð
sem einhvers er hjartanu virði.

Á dimmustu nóttunni Drottinn gaf ljós
er dagsbirtu sárast við tregum.
Og lind þá er sérhverja lífgað fær rós
sem ljómar á kærleikans vegum.

Sá boðskapur jóla sem berst til oss nú
svo birtir hið daglega mistur.
Vor auður sé fólginn í einlægri trú
og ást sem er helguð þér kristur.